Rozwód a dobro dziecka

Oprócz przesłanek pozytywnych, które muszą zaistnieć, by orzec rozwód, tj. nastąpienie zupełnego i trwałego rozkładu pożycia, sąd bada, czy nie zachodzą przesłanki negatywne. Jedną z nich jest dobro wspólnych małoletnich dzieci. Co to oznacza i czy posiadanie dzieci wyklucza możliwość rozwodu?

Przede wszystkim zaznaczyć należy, że art. 56 § 2 Kodeksu, wskazuje, że rozwód nie jest dopuszczalny, jeżeli wskutek niego miałoby ucierpieć dobro wspólnych małoletnich dzieci małżonków. Dobro dziecka nie jest zdefiniowane, jednak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 31 stycznia 2018 roku, sygn. akt IV CSK 442/17 wskazał, że obejmuje ono „całą sferę najważniejszych jego spraw osobistych takich jak rozwój fizyczny i duchowy, odpowiednie kształcenie i wychowanie oraz przygotowanie do dorosłego życia. Ma ono także wyraźny wymiar materialny, który polega na konieczności zapewnienia dziecku środków do życia i realizacji celów o charakterze osobistym, a w wypadku gdy ma ono swój majątek, także na dbałości o jego interes majątkowy”.

Regulacja ta ma ochronić dziecko przed skutkami rozwodu rodziców. W jego interesie jest, aby wychowywało się ono w pełnej rodzinie i nie było rozłączone z żadnym z rodziców. Jednakże dotyczy to rodziny, która faktycznie prawidłowo funkcjonuje. Sąd oceniając, czy zachodzi ta przesłanka, porównuje sytuację dziecka w razie utrzymania istniejącego stanu rzeczy, z przewidywaną sytuacją po ewentualnym rozwodzie. Sądy posiłkują się w tym zakresie m.in. opiniami wydawanymi przez opiniodawczy zespół sądowych specjalistów (OZSS).

Trzeba mieć na uwadze, że rozwód generalnie wpływa na dziecko, w tym na poczucie jego bezpieczeństwa i obraz rodziny. Czasami jednak rozwód może powodować wręcz pozytywne skutki dla rozwoju dziecka – np. gdy w rodzinie występuje alkoholizm czy przemoc jednego z rodziców. Nie można również mówić o zagrożeniu dobra dziecka, gdy wskutek awantur nie ma ono spokojnych warunków do rozwoju. W orzecznictwie sądów zwraca się uwagę na szczególną ochronę rodzin wielodzietnych i wpływu rozwodu na ich funkcjonowanie. Badając dobro dziecka należy również rozważyć jego wiek, dotychczasowy stosunek z rodzicami, a także stan zdrowia i stopień wrażliwości. Sądy rozpoznające sprawę powinny uzasadnić swój pogląd co do tego, jaki wpływ na sytuację wspólnych małoletnich dzieci stron wywiera rozstrzygnięcie w sprawie o rozwód zarówno wtedy, gdy rozwód orzekają, jak i wtedy, gdy żądanie rozwodu, z powodu jego sprzeczności z dobrem małoletnich dzieci, ulega oddaleniu.

Co to wszystko oznacza dla stron, które chcą się rozwieść, a mają wspólne małoletnie dzieci? Przede wszystkim trzeba przygotować odpowiednio siebie, a także (czy może przede wszystkim) dziecko. Warto zastanowić się jakie rozwiązania np. w zakresie kontaktów z dzieckiem wprowadzić, by zmniejszyć negatywny wpływ rozwodu na rozwój dziecka.

Zdarza się również, że strona celowo chce uniemożliwić małżonkowi uzyskanie rozwodu i w tym celu powołuje się na dobro małoletnich dzieci.  W takich przypadkach Sąd zobowiązany jest do szczegółowego zbadania sprawy pod względem dobra dzieci, a same twierdzenia w tym zakresie nie są wystarczające. W tego typu sprawach warto skorzystać z pomocy prawnika, który pomoże Ci uporządkować wszystkie kwestie i odpowiednio przygotować się do postępowania.

Jak uzyskać prawomocny wyrok?

Bardzo często wychodząc z sali rozpraw po ogłoszeniu wyroku np. w sprawie o rozwód słyszymy od naszych Klientów pytanie: kiedy Sąd przyśle mi wyrok do domu? Jest to szczególnie istotne m.in. dla osób, które po rozwodzie chciałyby powrócić do poprzedniego nazwiska. Sąd nie wysyła wyroku (a dokładniej odpisu wyroku) z adnotacją o prawomocności z automatu. Aby uzyskać taki dokument należy złożyć stosowny wniosek. Instrukcja krok po kroku znajduje się poniżej.

Po pierwsze wyrok musi być prawomocny. Oznacza to, że strona nie może już złożyć zwyczajnego środka zaskarżenia np. apelacji. W przypadku rozwodu – wyrok co do zasady uprawomocni się po 7 dniach od ogłoszenia go przez Sąd Okręgowy, chyba że któraś ze stron złoży wniosek o uzasadnienie wyroku. Może się zdarzyć tak, że małżonek, który na sali sądowej zgodził się na rozwód bez orzekania o winie, zmienił zdanie i w ciągu 7 dni złożył wniosek o uzasadnienie wyroku, aby później się od niego odwołać. Aby uzyskać informację czy wyrok jest prawomocny, można m.in. zadzwonić do Biura Obsługi Interesantów danego sądu i poprosić o taką informację.

Po drugie, wniosek należy opłacić. Jeżeli nie byłaś/eś zwolniony od kosztów sądowych w tym zakresie, nie możesz zapomnieć o dokonaniu opłaty. Obecnie od wniosku pobierana jest opłata w kwocie 20 zł (za każde rozpoczęte 10 stron odpisu orzeczenia). Kwotę tę można przelać na rachunek bankowy (znajdziesz go na stronie internetowej sądu) lub uiścić w kasie właściwego sądu. Dowód zapłaty powinien stanowić załącznik wniosku.

Po sporządzeniu wniosku możemy go nadać na poczcie lub złożyć na biurze podawczym danego sądu. W związku z koronawirusem wiele dzienników podawczych zmieniło formę funkcjonowania i złożenie pisma następuje np. poprzez wrzucenie dokumentów do specjalnej urny.

Poniżej znajduje się darmowy wzór wniosku o odpis wyroku z klauzulą prawomocności do pobrania.

małżonek żąda alimentów

Rozwód z wyłącznej winy małżonka a alimenty

Jeśli zdecydujesz się na rozwód określ, czy chcesz się rozstać bez orzekania o winie, czy też z wyłącznej winy małżonka. Sąd orzekając wyrok rozwiąże małżeństwo bez orzekania o winie, z orzeczeniem o wyłącznej winie jednego z małżonków lub z winy obu stron (najczęściej, gdy strony nie są zgodne co do rozwodu bez orzekania o winie, a jednocześnie Sąd nie uzna, że za rozpad małżeństwa odpowiada tylko jeden z małżonków). Czy w przypadku rozwodu z wyłącznej winy zostaną przyznane alimenty?

Kodeks rodzinny i opiekuńczy (a dokładniej art. 60 § 2 Kro) wskazuje na dwie przesłanki jakie muszą zaistnieć łącznie, by uzyskać tego typu świadczenie. Pierwsza z nich została już wspomniana – a więc uznanie małżonka za wyłącznie winnego rozkładu pożycia. Drugim z warunków jest to, aby rozwód pociągał za sobą istotne pogorszenie sytuacji materialnej małżonka niewinnego. Ustawa wyraźnie wskazuje, że w takiej sytuacji małżonek niewinny nie musi znajdować się w niedostatku.

Dla oceny tego, czy doszło do istotnego pogorszenia sytuacji materialnej stosuje się porównanie sytuacji majątkowej małżonka niewinnego z jego hipotetycznym położeniem, jakie by istniało w przypadku, gdyby do rozwodu w ogóle nie doszło. Wystąpienie istotnego pogorszenia sytuacji majątkowej nawet po wielu latach od wydania wyroku o rozwód może uzasadniać zasądzenie alimentów na rzecz małżonka niewinnego. Taka sytuacja wymaga jednak ustalenia, że jest to następstwem rozpadu małżeństwa, a nie zostało spowodowane innymi okolicznościami.

Sąd nie orzeka o alimentach z urzędu – konieczny jest w tym zakresie wniosek małżonka niewinnego. Żądanie to możesz zgłosić w sprawie o rozwód – wtedy informacja o ewentualnych alimentach znajdzie swoje odzwierciedlenie w wyroku rozwodowym. Drugą opcją jest złożenie pozwu już po orzeczeniu rozwodu. W tego typu sprawach właściwym będzie sąd rejonowy (wydział rodzinny i opiekuńczy) według miejsca zamieszkania małżonka niewinnego, tzn. osoby uprawnionej.

Obowiązek dostarczania środków utrzymania przez małżonka winnego nie jest ograniczony w czasie i zasadniczo może trwać do końca życia. Wyjątek stanowi sytuacja, gdy małżonek niewinny zawrze nowy związek małżeński – w takiej sytuacji obowiązek alimentacyjny wygasa.

To czy małżonek niewinny uzyska świadczenia alimentacyjne zależy również od przedstawienia odpowiedniej argumentacji oraz dowodów. Pamiętaj, że dochodząc alimentów w sprawie o rozwód lub po jej zakończeniu to Ty musisz wykazać, że faktycznie doszło do istotnego pogorszenia Twojej sytuacji majątkowej. Właściwe przygotowanie i współpraca z pełnomocnikiem pomogą Ci wygrać z byłym partnerem.

szybki rozwód Kraków

Jak w krótkim czasie dostać rozwód? 6 kroków, by szybko zakończyć związek małżeński

Jednym z najczęstszych pytań zadawanych prawnikom jest to, ile trzeba będzie czekać na wyrok. W sprawie o rozwód kwestia ta jest tym bardziej uzasadniona. Niewątpliwie nikt nie chce przeżywać tych chwil, dlatego osoby decydujące się na rozwód chciałyby, żeby postępowanie sądowe zakończyło się możliwie płynnie. Co powinieneś/powinnaś zrobić, jeśli zależy Ci na szybkim rozwodzie?

  1. Po pierwsze zadbaj, żebyś już na etapie składania pozwu nie popełnił/a żadnego błędu. Pozew musi spełnić określone wymagania, w tym m.in. zawierać informację czy wnosisz o rozwód z winą czy bez orzekania o winie. Powinieneś/powinnaś go skierować do odpowiedniego sądu oraz nie zapomnieć o opłacie sądowej. Ponadto w sprawie o rozwód sąd orzeka również o innych kwestiach, tj. alimentach, kontaktach z dziećmi, władzy rodzicielskiej, wspólnie zajmowanym mieszkaniu. Jeżeli małżonkowie mają wspólne dzieci, to wszystkie te najważniejsze kwestie powinny być zawarte w czytelny i jednoznaczny sposób w pozwie. Należy również pamiętać o odpisie (kopii) pozwu dla strony przeciwnej.

  2. Kolejnym czynnikiem, który w bardzo istotny sposób wpływa na czas rozpoznania sprawy o rozwód jest dochodzenie winy w rozpadzie związku małżeńskiego. Na zgodny wniosek Twój oraz Twojego małżonka sąd zaniecha orzekania o winie. Niewątpliwie pozwoli to na skrócenie postępowania dowodowego – w tym przede wszystkim pozwoli uniknąć przesłuchania świadków na okoliczności związane z rozstaniem. W takim przypadku sąd może rozwiązać małżeństwo już na pierwszej rozprawie.

  3. Jeżeli zdecydujesz się na samodzielne napisanie pozwu o rozwód to przemyśl, które dowody powołane przez Ciebie w piśmie, faktycznie mogą być przydatne dla rozstrzygnięcia sprawy. Być może nie ma potrzeby powoływania kilkudziesięciu świadków, którzy będą zeznawać na tę samą okoliczność. Nie oznacza to jednak rezygnacji z przedstawienia odpowiedniego materiału dowodowego – pamiętaj, że sąd dokonuje ustaleń faktycznych w oparciu o zgromadzone w sprawie dowody.

  4. Szybsze uzyskanie rozwodu niewątpliwie zapewni uzgodnienie z małżonkiem przynajmniej niektórych tematów jeszcze przed złożeniem pozwu. Nawet wybrane kwestie, co do których jesteście zgodni, pozwolą na ograniczenie postępowania dowodowego i uniknięcie eskalacji konfliktu. Jako przykład można wskazać kontakty z dzieckiem, które nawet w braku porozumienia co do alimentów czy winy w rozkładzie pożycia, mogą być objęte porozumieniem. Nierzadko stronom w dojściu do zgodnego stanowiska pomóc może również mediator.

  5. W sprawie o rozwód można również dokonać podziału majątku wspólnego. Jeżeli jednak odliczasz dni do rozwodu – zrezygnuj z tego. Podział majątku można przeprowadzić w osobnym postępowaniu sądowym lub przed notariuszem, a czasami nawet w zwykłej formie pisemnej.

  6. Skorzystanie z usług profesjonalnego pełnomocnika również może mieć wpływ na skrócenie trwania postępowania. Pomoc w skonstruowaniu pozwu pozwoli na uniknięcie braków formalnych pisma oraz odpowiedni dobór materiału dowodowego. Dodatkowo pełnomocnik niejednokrotnie pomaga w wypracowaniu korzystnego dla strony porozumienia. Niewątpliwie radca prawny zapewni również poczucie bezpieczeństwa, w tych stresujących chwilach.

Na czas trwania postępowania ma również wpływ obłożenie sądu, który będzie właściwy dla rozpoznania Twojej sprawy. Dla przykładu w Sądzie Okręgowym w Krakowie obecnie czas oczekiwania na wyznaczenie rozprawy głównej wynosi około pół roku. Pamiętaj jednak, że pierwszym krokiem jest podjęcie decyzji o rozwodzie. W tym zakresie zdecydowanie pośpiech nie jest wskazany. 

rozwód kraków adwokat

Skutki orzeczenia rozwodu

Chcesz się rozwieść, ale co dalej? Czy wiesz jakie skutki niesie za sobą prawomocny wyrok rozwodowy i co zmieni się po rozwodzie? W tym artykule wskażę największe zmiany z jakimi musisz się liczyć decydując się na złożenie pozwu.

  1. rozwiązanie węzła małżeńskiego, czyli ustanie związku małżeńskiego – po uprawomocnieniu się wyroku możesz ponownie wstąpić w związek małżeński;

  2. alimenty na dzieci – w wyroku rozwodowym Sąd orzeka w jakiej wysokości każdy z rodziców zobowiązany jest do pokrywania kosztów związanych z utrzymaniem małoletnich dzieci;

  3. władza rodzicielska – Sąd orzeka także o sposobie sprawowania władzy rodzicielskiej nad dziećmi. W zakresie władzy rodzicielskiej mieszczą się m.in. decyzje o wyborze szkoły czy leczenia, a także o wyjazdach zagranicznych, wyrobieniu paszportu, czy uczestniczeniu przez dziecko w praktykach religijnych;

  4. kontakty z dziećmi – to kolejny punkt wyroku w sprawie o rozwód. Sąd rozstrzyga czy i w jaki sposób mają one przebiegać. Warto zwrócić uwagę, że kontakty to nie tylko prawo, ale również obowiązek rodzica;

  5. wspólne mieszkanie małżonków po rozwodzie – jeżeli małżonkowie w chwili wydawania wyroku nadal zajmują wspólne mieszkanie, to Sąd orzeka o sposobie korzystania z tego mieszkania po rozwodzie. Orzeczenie to ma charakter tymczasowy. Dodatkowo w określonych przypadkach Sąd może zaniechać orzekania w tym zakresie;

  6. rozdzielność majątkowa – w przypadku, gdy strony pozostawały w małżeńskiej wspólnocie majątkowej, z chwilą uprawomocnienia się wyroku stan ten przestaje obowiązywać;

  7. podział majątku – można go dokonać w pewnych sytuacjach w ramach postępowania rozwodowego. Jeżeli w Twoim przypadku nie ma takiej możliwości, to możesz przeprowadzić podział majątku po uzyskaniu rozwodu;

  8. alimenty między małżonkami – jest to możliwe w dwóch przypadkach, tj. po pierwsze, gdy rozwód pociąga za sobą dla małżonka niewinnego istotne pogorszenie sytuacji majątkowej. W takiej sytuacji małżonek wyłącznie winny może zostać zobowiązany do przyczyniania się do usprawiedliwionych potrzeb małżonka niewinnego. Druga sytuacja dotyczy małżonka, który nie został uznany za wyłącznie winnego (czyli: rozwód bez orzekania o winie lub rozwód z winy obu stron). W takim przypadku alimentów może żądać ten z małżonków, który znajduje się w niedostatku;

  9. brak domniemania pochodzenia dziecka – jeżeli dziecko urodziło się w czasie trwania małżeństwa albo przed upływem 300 dni od jego ustania domniemywa się, że ojcem dziecka jest były małżonek matki. Kolejnym skutkiem rozwodu, a w zasadzie upływu 300 dni od uprawomocnienia się wyroku rozwodowego jest więc brak tego domniemania;  

  10. ustanie dziedziczenia – z chwilą uprawomocnienia się wyroku rozwodowego małżonkowie nie dziedziczą po sobie na podstawie ustawy, tj. byli małżonkowie są według prawa spadkowego obcymi ludźmi. Nie oznacza to jednak, że ewentualny testament przestaje obowiązywać;

  11. możliwość zmiany nazwiska – w ciągu trzech miesięcy od uprawomocnienia się wyroku małżonek, który w skutek zawarcia małżeństwa zmienił swoje dotychczasowe nazwisko może powrócić do nazwiska, które nosił przed zawarciem małżeństwa.